47’nci Başkan’ın yarattığı dehşet, komşuları ve bilhassa de Avrupalı ortakları üzerinden dünyaya bulaşıyor. Lakin gerçek kâbus Washington’da. Yerkürenin geri kalanında ise merak Trump ile bağlantılarının nasıl olacağına, var ise özel bir sorun, nasıl aşılacağına ilişkin…
Kaygı hali çoklukla ‘dengesizlik’ üzerinden tanım ediliyor. Trump’ın alacağı kararların istikrarsızlığı/gelgitleri üzerinde tepiniliyor. Halbuki açıklamaları ve birinci 24 saat içindeki imzalar gösteriyor ki,
Trump ve idaresi hem çok “kararlı” hem de planlı…
Önce “içeriye” bakacağı açık. “Başlangıç: Öfke dönemi”nde (11/01) biraz paylaşmıştık. Güvenlik, istihbarat, adalet düzenekleri başta olmak üzere çarklarda epey dişli kıracak. Hakikaten bu satırlar yazılırken, içlerinde CIA ve NSA yöneticileri de dâhil 51 istihbarat görevlisinin güvenlik müsaadeleri iptal edildi. Artı, 6 Ocak 2021 Kongre olaylarına katılan 1600 kişiyi afetti! “İntikam” muhakkak ki devam edecek, en çok
Pentagon’u
merak ediyoruz…
***
Zavallı Avrupa ülkelerinin başı kesik tavuklar üzere birbirlerine çarparak çıkış yolu aramaları da o denli, kimilerinin biat tazelemeleri de.
Almanya
,
Fransa
gibi irilerin de “ABD’den bağımsız yollar arıyoruz” diyerek rüzgâr yapmaları da bununla ilintili. Fakat boşa…
İngiltere’nin
derdi ise
Ukrayna
, daha doğrusu
Rusya
. Savaşın sürmesi için Trump idaresiyle zıtlaşıyor fakat Dışişleri Bakanı Lammy’in tebrik açıklamasında söylediği üzere, “beraber çalışmaya hazırlar”…
LGBT, güç siyasetleri, savaşları sona erdirme, göçmen sorunu, iktisat, vb üzere genel telaffuzlara yaslanan, herkesin bildiği vaatlerde de-başarılı olur olmaz birebir konu-değişiklik olmayacağı aşikâr. ABD’de artık ve yalnızca ‘iki cinsiyet’ var. Birinci imzalardan birinin “Paris İklim Anlaşması”na veda olması da ispatı.
Başkan, Liberal komplikasyonların üzerine tükürüyor…
***
Tabii geleni karşılarken, gidene de bir-iki cümle etmek lazım. Biden idaresinin Türkiye ile bağlantıları rezillik boyutundaydı. “Kurumsal çerçeve” dediğinin Ankara hükümetini düşürmek için iç istikrarlarla oynama olduğunu gördük. Lakin 46’nın global mirası yalnızca çöplük oldu ve
Biden-Blinken ikilisi, bir cins “karikatür-soykırımcılar” olarak tarihe geçti.
Irak savaşı ertesinde Batı önderleri nasıl utanç içinde yaşadılarsa artık onların yazgısı de aynı…
Herhalde biz de, Obama-Biden ekolünün üzerimize yıktığı pislikten ders almışızdır. Umarız artık kimse Trump geldi diye kurban kesmez. Türkiye ve gibisi ülkelerin dış siyasette birinci öğrenmesi gereken,
ABD Liderleri ile “gönül ilişkisi” kurmamaktır.
Hoşumuza giden bir adım attıklarında göğe çıkarıp, karşıtı durumda başımıza düşmesin diye sinme alışkanlığımızı bırakmalıyız. Aslında bu da AB ve ABD ile bağları hayat ideolojisi olarak kabul eden, bir periyot Türkiye’ye hâkim kümenin yüz kızartıcı günahlarından biriydi. Bedelini ödedik, daima “aklımızda” diyerek bağlarımızı yürütmeliyiz…
***
Trump devrinin dış siyasetine gelince…
Trump idaresinin “hazırlıklı ve hızlı” olduğunu/olacağını kabul ettikten sonra, prensip olarak elini-ayağını bağlayacak çatışmalardan hoşlanmayacağını söyleyebiliriz. Tüm coğrafyalar buna dâhildir…
Ukrayna
savaşını bir günde bitireceği istikametindeki söylemi elbette metaforikti. O gün geçti bile. Kararlılığın tabiridir. Yeniden de çabucak bitmeyeceğini ancak eskisi üzere olmayacağını da kuvvetle varsayabiliriz. Putin’le çabucak görüşme ayarlanması talimatı vermesi, birinci kararnamelerinden birinin “dış yardımların 90 günlüğüne durdurulması” buyruğu olması bunun ipuçları…
Moskova tahminen alanda avantajlı pozisyonunun meyvelerini masada alabilir lakin Avrupa üzerinde ve ABD denetiminde bir demokles kılıcı olarak biraz daha sallanabilir. Ancak iş
savaşın iktisat boyutuna
geldiğinde renk değişir…
Örneğin
Avrupa’nın
Rusya’dan tekrar güç alması güç. Trump, Avrupa’nın gücünü ABD’den almasında ezici olacak. Eh, bu da Avrupa’nın günahlarının bedeli. Paraları fazla fazla, tıkır tıkır Washington’a ödeyecekler. Her şey yolunda giderse, Türkiye de kârlı çıkacaktır bu işten…
Benzer durum
NATO
aidatları ve savunma sanayi harcamalarında da kendini gösterecek. Tamam,
yeni bir iktisat sınıfı
artık iktidarda ancak savunma kompleksinin karnı aç kalamaz. Yalnızca uydurma savaşlar çıkaramayacaklar. Trump o denli diyor…
***
Ortadoğu’da
üç sorun var;
İsrail
,
İran
,
Türkiye
. Suriye denklemindeki değişimler, birbiriyle ilişkili bu üç ülke açmazlarını yeni formülle sakinleştirebilir mi?
İran’ın hâlâ amaçta olması politik telaffuz olarak masadaki yerini koruyor fakat pratiğe varmadan evvel Trump, Tahran’la “konuşacak”.
Netanyahu
ise sorun. Husus ABD iç dinamikleriyle de ilgili olduğundan ince ayar gerektiriyor. Biden’ın durumu nedeniyle Netanyahu istediği üzere ısırıyordu Beyaz Saray’ı. Lakin Trump’a dişi geçmez. Artık sıkıntı,
ABD’nin Ortadoğu planlarında Netanyahu’nun fonksiyonunu yitirip-yitirmediği sorusunda.
İsrail-Körfez ülkeleri (özellikle S. Arabistan) rabıtasının yine kurulması lazım. İran’ın, Doğu’nun son uzantısı olarak ne kadar istikrarda tutulacağına karar verilmesi lazım.
Türkiye’nin, İsrail ve İran ile alakalarının nasıl olacağının,
nasıl bir siyaset düşünüldüğünün belirginleşmesi, nihayet PKK/YPG/SDG konusunda Amerika’nın kıpırdaması lazım…
Farkındayız, Amerika’da iktidarın bölümü sürecinde bölgede hiçbir ülkenin a-ritmik hareketler yapmaması konusunda iletiler gelmiş, “elden” teslim edilmişti lakin bu periyot de bitti. Türkiye-Trump bağı oburlarının sürüklendiği “panik” havasından çok uzakta. Bu Ankara’nın başarısı.
Çin
konusunda sürprizler göreceğiz. Herkes ABD-Çin çatışma alanının genişleyeceğinden ve yükseleceğinden emin lakin telaffuzda o denli olsa da, pratikte farklı işleyecek…
