Yer kabuğundaki madenleri yıllardır işleyen insanoğlu, bugün bu madenleri kullanma bilgi ve mahareti sayesinde günümüzde çağdaş bir yaşama ulaştı. Hayat alanlarımızda ortalama 1000 farklı maden-mineral kullanılıyor. Bir akıllı telefon, ortalama 60 elementten oluşur. Bunlar içinde altın, nikel, silikon, potasyum ve alüminyum da vardır. 1980’lerdeki birinci taşınabilir telefonlar, 20 kadar elementten yapılıyordu. Kullanılıp atılmış cep telefonlarından bu metaller çıkarılıp tekrar kullanılabiliyor.
Akılı telefonlarda kullanılan madenler şu formda;
- En fazla bakır bulunur. Bakırın kaynağı ise kalkoprittir.
Kompozit devrelerdeki gümüş bazlı mürekkepler aygıt içindeki elektrik iletim devrelerini oluşturur.
Entegre devrelerin temelini ise silikon oluşturur. Silikonun temel minerali ise kuvarstır.
Ana cevheri arsenopirit olan arsenik telefonda radyo frekansı ve güç artırıcı olarak kullanılır.
Tantal, voltajı düzenlemek için kapasitörlere eklenir. Tungstan taşınabilir aygıtlarda soğutucu olarak kullanılır.
Nadir toprak elementi olan bastnazit, akıllı telefonların titreşim sağlayan motorlarında kullanılan mıknatısların üretimlerinde kullanılıyor.
Akıllı telefonun ekranında siliska, kum ve seramik malzelemeri birleştirildikten sonra potasyum ekleniyor. Led aydınlatma için galyum kullanılıyor. Galyumun ana kaynağı ise boksit. Ekranda yer alan iletken kaplamalarda iridyum kullanılıyor. Ekran ve LED’lerde ayrıyeten germenyum mevcut. Bu iki mineralin kaynağı ise sfalerit. Ayrıyeten indiyum-kalay-oksit katmanları ekranda yer alan transparan iletim devrelerinin üretiminde kullanılır.
Cep telefonu bataryalarında spodumen ve tuzlu sular, lityum iyon pillerin katotlarında kullanılan lityum kaynaklıdır. Grafit ise elektrik ve ısı iletme özelliği nedeniyle lityum iyon pillerin iyonlarında kullanılır.
Bugün ömür alanlarımızda ortalama 1000 farklı mineral kullanılıyor. Madencilik eserlerinin yaygın kullanımını daha uygun anlamak ismine kullanılan malzemeleri incelerken şayet bitki yahut ağaç üzere yetiştirilen bir eserden bahsedilmiyorsa direk maden eseri ya da maden eserleri kullanılarak üretildiğini gözden kaçırmamak gerekiyor. Yemek yerken kullandığımız tabak, çatal bıçak üzere eserlerden banyodaki klozet lavabo üzere eserlere kadar her şey madencilik ile var oluyor.
Bunun yanında çok daha uzun yıllardır günlük hayatımızın bir kesimi olan birçok eserde maden bulmak mümkün. O denli ki tüm dünyanın tükettiği madenler dikkate alındığında çarpıcı datalar ortaya çıkıyor. Alıştığımız çağdaş hayatın sürdürülmesi için her insan yıllık olarak 10 ton petrol dışı maden eserine gereksinim duymakta. 79 yaşındaki bir insan hayat müddeti boyunca ise 1.500 ton kayaç, mineral ve metal kullanıyor. Bunlar ortasında 160 kilogram kurşun, 6.320 kilogram mermer, 1000 kilogramın üzerinde alüminyum da var.
Madenler birinci çağda da vardı, 10 bin yıl evvel de vardı. Yüzyıllardır madenler sırasıyla yaşadığımız çağa bakır, tunç ve demir ismini verdi. Madeni tanımayan beşerler, birinci evvel tabiatta parlak rengiyle dikkati çeken hematit, malahit ve gibisi minerallerin farkına vararak, tecrübelerle onları boya gereci olarak kullanmayı öğrendi. Günümüzden 10 bin yıl evvel Diyarbakır Çayönü Doruğu ve Aksaray Aşıklı Höyük’te daha çanak çömlek üretimine geçilmeden, doğal olarak bulunan saf bakırın toplandığı, balık oltası, iğne ve boncuk üzere küçük objelerin üretildiği biliniyor.
Nitekim Türkiye’de eski periyotlardan kalma çok sayıda cüruf birikimi bulunmakta. Bu cüruf birikimleri ise bakır, kurşun, gümüş ve demir metalurjisine ilişkin kalıntılardır. Siirt Madenköy’de erken periyotlarda kullanıldığı düşünülen galeriler, ergitme fırınları ve cüruf yığınları günümüze kadar ulaşırken Hozat’ın Mamlis köyünde bakır madeni yatağı olduğu ve bu madenin prehistorik devirlerde kullanıldığına dair izlere rastlanmıştır. Bunların dışında, Erzincan ilinin Ilıç’ın Çöpler köyü ile Pasinler ilçesinin Kobalkamu köyünde de prehistorik periyotlarda madencilik faaliyetlerinin sürdürüldüğü düşünülüyor.
