Suriye’de 14 yılın büyük düğümünü 12 günde çözen büyük ihtilalin izlerini Suriye topraklarında, Halep, Hama, Humus ve Şam’da sürmeye devam ediyoruz.
Sanırım en son 14 yıl evvel gelmişim Şam’a. Gecenin bir yarısında çıkıp gezdiğim Şam sokaklarının değerli bir kısmını hiç değişmemiş olarak buldum. Aslında Şam’ın bombardımanlarla yıkılmış olanların dışında kalan kısımlarında de son 15 yıldır gerçek dürüst hiçbir yapılanma olmamış. Yeni binalar yapılmamış, esikler de pek yenilenmemiş.
Sahabilerden Ebudderda’nın türbesi
SURİYE’DE TARİHİN VE KENTLERİN ÜSTÜNDEKİ MEYYİT TOPRAĞI KALKIYOR
Halep’in de Şam’ın da her sokağında Emevi, Abbasi, Eyyubi, Selçuklu ve Osmanlı tarihinin bütün izlerini görebiliyorsunuz. İslam medeniyetinin bu en değerli merkezlerinin 61 yıldır zincirler altında olması her şeyden evvel İslam dünyası açısından büyük bir talihsizlik. Bugün İslam dünyasının kendi tarihiyle, kentleriyle, kültürüyle, gereğince konuşamıyor, kendini tabir edemiyor olmasının mümkün sebeplerinden biridir bu.
Tarihi bile tutsaktı, insanların erişimine kapalıydı.
Dünyanın her tarafında tarihsel-kültürel miras serpilip keşfedilip insanlığın dikkatine sunulurken Şam’ın her taşının altında yatan İslam tarihinin üzerinde meyyit toprağı serilmiş durumdaydı.
Gerçek dürüst bir idare olsaydı, beşerlerine insan üzere davranan bir yönetim olsaydı bugün Şam da Halep de dünya sahnesinde İslam medeniyetinin en varlıklı boyutlarını ortaya koyardı. Hamidiye Çarşısı başlı başına bir dünya ticaret merkezi ve medeniyet ortamı.
Emevi Camii’nin mimarisi taa Roma mimarisinden ve yapısından temeller taşıyor. İçinde
Hz. Yahya
’nın mezarı yahut makamı, caminin çabucak bitişiğindeki
Selahaddin Eyyübi
’nin kabri. Mescide gelmek için içinden geçtiğiniz
Hamidiye Çarşısı
nın bir noktasında bulunan 6. Raşit Halife diye de bilinen (Ömer b. Abdülaziz 5. sayıldığında kendisi Halife de olmadığı halde)
Nurettin Zengi
’nin ve Ashab-ı Kiram’dan
Ebu Derda
’nın kabirleri Caminin anayollarında ilerlerken karşınıza birinci anda çıkan yalnızca birkaçı.
II. Abdülhamid’in Hicaz Demiryolu İstasyonu
ve Osmanlı hanedanının son jenerasyon şehzadeleri yahut Padişah kızlarının kabristanının yer aldığı
Süleymaniye Külliyesi’nde son Padişah Vahdettin
de yatıyor.
İbn Arabi
,
İbn Teymiyye
ve
İbn Kesir
de Şam’daki kabristanlarda ziyaretçilerini bekliyor. Şam’ın kurtuluşu hiç kuşkusuz bu tarihin üzerine çökmüş meyyit toprağının silkinmesini de beraberinde getirecektir.
Suriye 1918 yılının Eylül ve Ekim ayında Osmanlı toprağı olmaktan çıkmıştır ancak öncesinde Selçuklu ve Osmanlı’nın buradaki varlığı Anadolu’daki en kıymetli kentlerdekinden az olmamıştır. O yüzden nerenin altını kazırsanız Osmanlı’nın izlerini bulabileceğiniz üzere tanıştığınız rastgele bir insanın ya babaannesinin yahut büyük babasının bir Osmanlı subayı yahut memuru olduğunu işitebilirsiniz.
Bu durum gerçi Mısır, Irak ve Ürdün için de o denli fakat Suriye için biraz daha fazla geçerli
. Artık 14 yıldır yolu bir halde Türkiye’den geçmiş olan 6 milyon Suriyeli münasebetiyle Osmanlı kültürünün bu topraklara kültürel dönüş süreci epey yol katetmiş durumda. Otomobilin önünü kesen bir dilenci bizimle Türkçe konuşup dilendi, o kadar diyeyim. Sorduk, Türkiye’de yıllarca yaşadıktan sonra birkaç yıldır Azez tarafına dönmüşken artık Şam’da dileniyor.
Sultan Vahdeddin’in ruhu için Fatiha okuduk
ŞAM VE HALEP DÜNYA KENTLER TOPLULUĞUNDA
Şam’da yabancıların kalabileceği yıldızlı otel sayısı toplam 5-6’yı geçmiyor. Bu otel kapasitesi şimdiye kadar hiç sorun oluşturmamış ve daha fazla talep oluşmamış, zira Şam’a yıllardır gerçek dürüst gelip giden olmuyordu aslında. Uzun yıllardır Halep ve Şam kentleri, bütün hoşluklarına, tarihi ve kültürel derinliklerine, şehircilik sicillerine karşın turizme neredeyse büsbütün kapalıydı. Lakin artık bütün oteller dolu ve yer bulmak alabildiğine güç. Kapasitenin artık kâfi gelmeyeceği bir durum şimdiden yakalanmış durumda ve bundan sonra daha da fazla gereksinim olacağı çok açık,
çünkü kapkaranlık bir toplumdan alabildiğine açık bir topluma gerçek yol alan ülkenin önü de çok açık.
Canlanması mukadder turizm ve seyahatler hasebiyle bu otel kapasitesinin de süratle artması bekleniyor, doğal bu turizmin iktisadın canlanmasına da birebir oranda katkısı da.
Oteller özellikle ihtilali yakından izlemeye çalışan gazetecilerle dolu.
Birebir vakitte çok sayıda sivil toplum kuruluşu temsilcisi de otel lobilerinde durumdan görevlerini okumaya çalışıyorlar. Alışılmış bu ortam çok hoş, derinlemesine sohbetler için de çok elverişli bir ortam sağlıyor.
Ziyaretimizde Ahmet el-Şara ile görüşmemizin dışında ihtilal sürecinde değerli roller oynamış kumandanlarla da, şu yahut bu seviyede katkıda bulunanlarla da çok verimli mülakatlar yaptık.
Diyebilirim ki, bu kumandanların hepsinde çok yüksek bir entelektüel derinlik, inanılmaz bir samimiyet, nezaket ve meramını çok âlâ anlatan bir hitabet kalitesine şahit oldum. Ne yaptıklarını çok âlâ bilen, Suriye’nin mevcut durumuna ve geleceğine dair çok güçlü bir niyetleri ve vizyonları var. Kendileri konuştukları üzere çok düzgün dinliyor, dinlemeye ve anlamaya çalışıyorlar.
Nureddin Zengi’nin mezarı
VE MÂ RAMEYTA İZ RAMEYTA
Birisine sordum mesela bu süratte gerçekleşen bir ihtilalin sırlarını. Bir çırpıda 11 unsur sayıverdi.
“Öncelikle bu ihtilalin 12 günde gerçekleşmiş olduğu fikri gerçek değil. Bu 14 yıl artı 12 gün içinde gerçekleşmiş bir devrimdir”
diye itiraz etti lakin bir yandan da bu ihtilalin hakikaten de son 12 gününün büsbütün ilahi bir irade ve mucize ile gerçekleştiğini anlattı. Bunların hiçbirisi bize ilişkin değil. Tam da Bedir’de Allah’ın
“Ve mâ rameyta iz rameyta”
(Oku attığında sen atmadın, tersine Allah attı) buyurduğu üzere, bu ihtilalde Allah’ın apaçık müdahalelerini ve yardımlarını gördük.
Hiç o denli birilerinin dediği üzere bir milletlerarası uzlaşma varmış, birileri bizim arkamızdaymış falan bunların hepsi gülünç.
Bu işte herkes Allah’ı hesap dışı tutuyor, meğer biz Allah’ın müdahalesini ve yardımlarını ayne’l-yakîn gördük” dedikten sonra ihtilalde Allah’ın müdahalesini şöyle sıraladı:
Sultan Abdülmecid’in kızı Refia Sultan’ın mezarı
ALLAH BİZİ TAM 14 YIL EĞİTTİ VE FETHİ O DENLİ NASİP ETTİ
1
. Büyük Allah bize bu zaferi geciktirerek bize lütfetti ve bu gecikme esnasında bizim içimizden harici, dışlayıcı, katı eğilimleri, yaşattığı deneyimlerden ders almamızı sağlayarak bertaraf etti. Bu zafer 5 yıl evvel gelmiş olsaydı kümeler birbirlerini dışlamaktan, tahminen de tekfir etmekten özgür ve herkes için bir Suriye inşa etme fikrinden uzak olurdu.
2
. İçimize ekilmiş bir fitne olarak DAEŞ’le uğraş ettirerek yalnızca örgütle değil, birebir vakitte onun temsil edebileceği yahut onu çağrıştırabilecek bütün aşırılıkçı fikirleri görmemizi, onlara karşı hassasiyet oluşturmayı ve onları ayıklamamızı sağladı.
3
. Büyük Allah bizim bütün işlerimizi kimi ülkelere büsbütün teslim eden o çok bağımlı olmaya karşı da hiçbir ülkeyle hiçbir bağlantı kurmayan kapalı beşerler olmaya karşı da eğitti.
4
. Aziz Allah 14 silahlı küme olarak biz birbirimizle hengame ederken Şam’ı fethetmeyi nasip etmedi. 14 küme içinde kimin liderliği yapacağı ve nasıl bir tertip yapacağımız, bunu yaparken birbirimizle çatışma ihtimali bizi bekleyen değerli bir meseleydi. Çok şükür artık bu türlü bir sıkıntımız yok, tam bir birlik ve ahenk içinde hareket ediliyor.
İDLİB’DE HÜKÜMET ETME PROVASI
5
. Tekrar şanlı Allah bize İdlib’de küçük bir devlet yönetim etmeyi ve devlet fıkhını ortaya koymayı nasip etti. Bu bir benzetme yapmak gerekirse Erdoğan’ın bütün ülkenin sorumluluğunu aldığı Başbakanlıktan ve Cumhurbaşkanlığından evvel Belediye idaresinde bir idare deneyimi yaşamasına benzetebiliriz. 6 yıllık İdlib tecrübesi bize halkı daha fazla dikkate almayı, onu mutlu etmeyi, onu razı etmeyi bize öğretti.
6
. Daha evvelki periyotlarda de aslında muvaffakiyete ulaşabilirdik, fakat sivilleri amaç alan hava bombardımanıyla en büyük sıkıntımız olan Rusya artık Ukrayna ile o kadar meşgul ki, Suriye onun kıymet sıralamasında epey aşağıya inmiş durumda.
7
. İran’ın İsrail’le, İsrail’in de İran’la meşguliyeti,
8
. Hizbullah’ın kendi sıkıntısıyla meşgul olması,
9
. Bu operasyona biz çok evvelden hazırdık ve istekliydik. Lakin bunun yapılması özellikle Türkiye tarafından tavsiye edilmiyordu. Bu ertelemeler bizim bu süreç içinde daha düzgün pişmemizi ve hatta daha uzun soluklu hazırlanmamızı sağladı.
10
. Büyük Allah, Esed’in bütün ortaklarıyla ortalarındaki itimat münasebetini bozdu. İran’la son vakitlerde samimi bir münasebeti yoktu, tahminen onun kimi bilgilerini, Hizbullah’ın bilgileriyle birlikte İsrail’e sattı. Bunu yaparak birebir vakitte Körfez ülkeleriyle yakınlaşmış olmalıydı, fakat ülkesini bir captagon imalathanesine dönüştürmüş olması da Körfez ülkelerini kızdırdı. İsrail’i de kızdırıyordu,
ama yanlış anlamayalım, bunların hiçbirisi bu ülkelerin Esed’den vazgeçmesine yetmiyordu. Onlar için hâlâ Esed tercihe şayandı. Son güne kadar da onun gerisinde durdular.
O yüzden bu ihtilal büsbütün Allah’ın inayetiyle Suriye halkına aittir.
YA ESED ERDOĞAN’IN DAVETİNE İCABET ETSEYDİ!
11
. Son olarak şanlı Allah Esad’ın olağanda çok ve herkese karşı bilinen pragmatizmini tek bir bireye karşı körleştirdi. O da Erdoğan’dı.
Şayet Erdoğan’ın davetine kulak verebilseydi muhtemelen devrimciler bu türlü bir harekata girişemezlerdi, zira biz hiçbir biçimde Erdoğan’ın kelamının üstüne kelam söylemezdik.
Şayet Erdoğan’ın davetine yanıt verseydi aslında bizim hiçbir umudumuzun olmadığı ve asla bir sonuç alınacağını düşünmediğimiz bir oyalayıcı diyalog süreci başlamış olurdu.
Biz ise Erdoğan’a karşın bir kelam söyleyemeyeceğimiz için bu operasyonu da yapamazdık.
Böylece bu inadı ona çok ağır bir maliyet getirdi, bize ise ihtilali getirdi. Bize 14 yıllık sıkıntıyı 12 günde bitiren net bir zafer nasip etti.”
Aralarından birinin süratle yaptığı bu tahlile hazırda bulunan ve ihtilal sürecinde büyük katkısı olan herkes katıldı. Hepsinde de en baskın ruh hali ve kanaat bu işin bir mucize olduğu ve kendilerinin doğrulukta karar kılma istikametinde Allah’a verdikleri kelamda durmanın karşılığında Allah’ın kendilerine verdiği bir mükafat olduğu. Bu durum ise kendilerine çok daha fazla sorumluluk yüklediği üzere birbirlerine karşı birliğin, beraberliğin ve tevazunun ehemmiyetini de öğretmiş olduğunu söylüyorlar.
